Diện mạo Nông thôn mới ở huyện Bù Gia Mập

Bù Gia Mập là huyện biên giới khó khăn với hơn 36% người dân tộc thiểu số (DTTS) sinh sống, cơ sở hạ tầng thiếu và yếu. Thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có chương trình nông thôn mới (NTM), đến nay kết cấu hạ tầng tại các địa phương của huyện đã được quan tâm đầu tư xây dựng đồng bộ, cùng với nỗ lực của người dân đã làm đổi thay diện mạo nông thôn vùng biên giới, DTTS khó khăn này.
Đổi thay diệu kỳ

Đến trung tâm hành chính xã biên giới Đắk Ơ, điều mà ai cũng dễ dàng nhận thấy là Công viên văn hoá xã được xây dựng khang trang, hiện đại. Diện tích rộng 4.700m2, thoáng đãng lại nằm ngay trung tâm xã nên đã tạo thuận lợi cho mọi người dân đến tham gia các hoạt động vui chơi, giải trí, sinh hoạt cộng đồng.

Tham gia tập luyện sức khoẻ mỗi ngày tại Công viên văn hoá xã, bà Ngô Thị Thanh Vân, ngụ thôn Đắk Lim không dấu được niềm vui và tự hào: Là xã nghèo, vùng sâu, xa nên những năm trước khu vực này đìu hiu, vắng vẻ lắm nhưng từ ngày có công viên nơi đây trở nên sầm uất không khác gì thành thị. Được quan tâm đầu tư như thế này không chỉ trẻ con, thanh thiếu niên mà người lớn tuổi như tôi thấy phấn khởi và thích lắm vì được giải trí, rèn luyện sức khoẻ mỗi ngày.
 
Người dân đến rèn luyện sức khỏe mỗi ngày tại công viên văn hóa xã Đắk Ơ

Ông Võ Đình Hải, người được giao quản lý công viên cho biết: Khu đất này trước đây thuộc trường mẫu giáo. Khi trường được xây dựng nơi khác thì giao lại khu đất này cho xã đầu tư xây dựng công viên văn hoá. Công viên xây dựng đưa vào sử dụng trở thành điểm đến lý tưởng cho mọi người dân, nên ai nấy đều vui tươi, phấn khởi. Đặc biệt là thu hút các đội, nhóm, câu lạc bộ đến vui chơi, giải trí, sinh hoạt cộng đồng vào sáng sớm và chiều tối. Không chỉ là khu vui chơi, giải trí, tập thể dục thể thao nâng cao sức khoẻ, công viên văn hoá còn là nơi để xã tổ chức các sự kiện, những lễ kỷ niệm trong năm. Đây cũng là điểm nhấn, nổi bật của Đắk Ơ trong xây dựng NTM năm 2023 vừa qua.

Cùng với công viên văn hoá thì hệ thống hạ tầng cơ sở khác như điện, trường học, nhà văn hoá các thôn, đường giao thông cũng được đầu tư xây dựng đồng bộ, đạt chuẩn theo quy định.

Tại Trường THCS Đắk Ơ, từ vốn NTM, năm 2023 trường được đầu tư xây dựng 20 phòng học, nhà thi đấu đa năng, sân bê tông, hàng rào, mua sắm đầy đủ trang thiết bị phục vụ dạy và học cùng nhiều công trình, hạng mục khác. Nhờ đó không chỉ đảm bảo tiêu chí trường đạt chuẩn quốc gia mà quan trọng hơn là góp phần nâng cao toàn diện chất lượng giáo dục.
 
Công viên văn hóa xã Đắk Ơ được xây dựng ngay trung tâm xã tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đến vui chơi, giải trí, sinh hoạt cộng đồng
 
Được đầu tư xây dựng đồng bộ, mua sắm đầy đủ trang thiết bị dạy học nên chất lượng giáo dục nâng lên rõ rệt. Cụ thể, năm học 2023-2024 vừa qua, trường dẫn đầu toàn huyện về học sinh giỏi lớp 9 các môn văn hoá, đứng thứ nhì hội khoẻ phù đổng; hội thi sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng đoạt 1 giải nhất, 1 giải nhì và một giải khuyết khích. Cùng với đó chất lượng giáo dục đại trà cũng được nâng lên với số lượng học sinh xuất sắc, giỏi tăng, học sinh yếu giảm”, thầy Bùi Văn Giang, Hiệu phó Trường THCS Đắk Ơ tự hào.

Xã Đăk Ơ có 12 thôn, thì các nhà văn hoá đều được đầu tư xây mới hoặc duy tu, nâng cấp, sửa chữa, đưa diện mạo các khu dân cư cũng như toàn xã nâng lên một tầm cao mới, khang trang hơn. Cùng với đó, hệ thống giao thông cũng được đầu tư xây dựng xuyên suốt, kết nối thông thương. Riêng tại thôn Bù Xia, năm 2023 đã được đầu tư xây dựng 3 tuyến với hơn 4 km đường nhựa. Từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc lưu thông, phát triển kinh tế - xã hội, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân.

Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Bù Xia Trần Trung Kiên cho biết: Trước đây hệ thống giao thông phần lớn là đường đất đỏ nên đi lại rất khó khăn, nhất là mỗi khi mưa xuống lầy lội, trơn trượt. Từ khi các tuyến đường nhựa hình thành, tạo thuận lợi cho bà con đi lại, vận chuyển, lưu thông hàng hoá, đẩy mạnh phát triển sản xuất, đời sống người dân từng bước được nâng lên, an ninh trật tự được đảm bảo, giữ vững.

Và những trăn trở

Đắk Ơ là xã biên giới, đặc biệt khó khăn với khoảng 40% người DTTS sinh sống, tỷ lệ hộ nghèo cao. Vì thế, để xây dựng NTM, cùng với sự chung tay của cả hệ thống chính trị và người dân, Đắk Ơ được quan tâm đầu tư nguồn lực lớn từ các cấp nên đã hoàn thành nhiệm vụ chính trị đề ra. Chủ tịch UBND xã Đắk Ơ Nguyễn Minh Hoá cho biết, tổng nguồn lực từ Trung ương, tỉnh, huyện, xã và người dân đóng góp xây dựng NTM năm 2023 hơn 120 tỷ đồng. Từ nguồn kinh phí đó, xã đã họp bàn, xem xét, đề xuất xây dựng các công trình mang tính chiến lược cũng như phục vụ đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh địa phương. Đến thời điểm hiện tại, Đắk Ơ cơ bản hoàn thành 19/19 tiêu chí NTM và chờ ban chỉ đạo của tỉnh xem xét cho ý kiến.
 
Cơ sở vật chất, trang thiết bị lớp học tại Trường THCS Ðắk Ơ được mua sắm đầy đủ tạo điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục

Theo ông Hoá, mặc dù đã hoàn thành 19/19 tiêu chí NTM nhưng để bứt phá đi lên, nhất là đầu tư hoàn thiện các công trình, hạng mục còn lại, thì Đắk Ơ vẫn đang gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc cần sự quan tâm tháo gỡ. Đó là diện tích đất lâm phần vẫn còn khá lớn gần 5.000ha. Ngoài ra, tại thôn Đắk U và một phần thôn Bù Xia vẫn còn dính quy hoạch đất quốc phòng chưa giao về địa phương quản lý.

“Nói là về đích NTM nhưng chúng tôi vẫn còn một số điểm trường và các tuyến đường giao thông nông thôn chưa được đầu tư xây dựng do vướng đất lâm phần. Các công trình này hiện đang tạm gác lại chờ chủ trương của cấp trên”, Chủ tịch UBND xã Đắk Ơ, Nguyễn Minh Hoá.

Và với một xã nghèo, đông hộ DTTS sinh sống như Đắk Ơ, ngoài được quan tâm đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thì quyền lợi thụ hưởng các chính sách của người dân rất lớn nên cần được ưu tiên đặc thù. Chủ tịch UBND xã Đắk Ơ Nguyễn Minh Hoá trải lòng: Khi có quyết định xã đạt chuẩn NTM đương nhiên các chính sách hỗ trợ cho xã nghèo sẽ không còn, như bảo hiểm y tế toàn dân, nhất là chế độ theo Nghị định 116 của Chính phủ đối với học sinh nghèo, DTTS xa trường học sẽ bị cắt. Đây là những trăn trở của cấp uỷ, chính quyền địa phương và người dân, rất mong được tiếp tục quan tâm, hỗ trợ như xã nghèo để các em, các cháu có động lực, xoa dịu khó khăn về kinh tế tiếp tục vững bước đến trường, có tương lai tươi sáng.
 
Nhà văn hóa thôn Bù Xia được sửa chữa, nâng cấp đảm bảo theo quy định
 
Phó Chủ tịch UBND huyện Bù Gia Mập Nguyễn Xuân Hoan cho biết: Khi có quyết định công nhận đạt chuẩn NTM thì các chương trình mục tiêu quốc gia sẽ ngưng không còn được thực hiện. Vấn đề này chúng tôi đã nhiều lần đề xuất với Trung ương cần thiết thực hiện các chương trình theo nhiệm kỳ, cụ thể như giai đoạn 2021-2025. Tức là khi nào hết giai đoạn thì mới thực hiện chính sách khác. Riêng đối với Đắk Ơ là xã nghèo, giáp biên giới, diện tích gần 25.000ha, dân số gần 18.000 người, đồng bào DTTS chiếm số đông, nhiều diện tích đất rừng chưa chuyển đổi. Đây là những vấn đề khó khăn, trăn trở của lãnh đạo địa phương khi Đắk Ơ có quyết định đạt chuẩn NTM.
 
Tuyến đường nhựa vào thôn Bù Xia xây dựng hoàn thành tạo điều kiện thuận lợi cho người dân lưu thông, phát triển kinh tế - xã hội

Sau 13 năm triển khai xây dựng NTM, đến nay huyện Bù Gia Mập có 5/8 xã đạt chuẩn NTM, 2 xã đạt chuẩn NTM nâng cao. Xã Đắk Ơ đã được đầu tư xây dựng NTM năm 2023 đến nay đang chờ thẩm định công nhận đạt chuẩn, Phú Văn được đầu tư xây dựng trong năm 2024, còn xã Bù Gia Mập sẽ đầu tư trong năm 2025. Điều đáng nói cả 3 địa phương này đều là xã nghèo khu vực III nên trong quá trình triển khai gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Và là những xã đặc biệt khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo, DTTS cao nên áp lực, thách thức trong việc triển khai xây dựng và cán đích NTM là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, cùng với sự quan tâm hỗ trợ rất lớn của các cấp, các ngành cùng với ý chí quyết tâm cao của cấp uỷ, chính quyền, người dân địa phương thì mọi khó khăn sẽ vượt qua nhường chỗ cho sự bứt phá vươn lên cán đích đúng lộ trình NTM đã đề ra.

Tác giả: Đỗ Anh